Bạn đỡ ngu ngơ rồi đấy - tóm tắt

Tóm lược phần chỉ mục cuốn sách Bạn đỡ ngu ngơ rồi đấy, nhóm 10 sự thật thú vị chuyển ngữ từ tiếng Anh của David McRaney

1. Lời giới thiệu: Sự tự ảo tưởng


• Bạn vẫn tưởng
Bạn là một sinh vật của logic và lý trí.
• Sự thật là
Bạn là một sinh vật có lý trí và khả năng tư duy logic, nhưng lại thường xuyên thất bại trong việc sử dụng chúng theo những cách vô cùng dễ đoán.


2. Thiên hướng tự sự


• Bạn vẫn tưởng
Bạn tìm cách để hiểu cuộc sống thông qua tư duy và lý trí.
• Sự thật là
Bạn nhìn cuộc sống qua những chuỗi tự sự dễ đoán.


3. Ngụy biện dựa vào niềm tin phổ biến


• Bạn vẫn tưởng
Một vấn đề nhận được sự đồng thuận càng cao thì càng có nhiều khả năng là nó chính xác.
• Sự thật là
Một quan niệm không thể trở nên chính xác hơn chỉ vì nhiều người cùng tin vào nó.


4. Hiệu ứng Benjamin Franklin


• Bạn vẫn tưởng
Bạn sẽ đối xử tốt với người bạn thích và gây khó dễ cho những kẻ mà bạn ghét.
• Sự thật là
Bạn sẽ dần thích những người mà bạn đối xử tử tế và ghét những người mà bạn gây khó dễ.


5. Ngụy biện về nhân quả


• Bạn vẫn tưởng
Bạn dễ dàng nhận ra khi hệ quả không khớp với nguyên nhân.
• Sự thật là
Bạn khó lòng tìm được việc một chuỗi những sự kiện liên tiếp lại không có liên hệ gì với nhau.


6. Hiệu ứng hào quang


• Bạn vẫn tưởng
Bạn có khả năng đánh giá những đặc điểm riêng rẽ của một người một cách khách quan.
• Sự thật là
Bạn đưa ra nhận định về từng đặc điểm riêng rẽ của một người dựa vào cái nhìn tổng quan về tính cách và diện mạo của họ.


7. Sự suy giảm cái tôi


• Bạn vẫn tưởng
Ý chí là một khái niệm ẩn dụ.
• Sự thật là
Ý chí là một tài nguyên hữu hạn.


8. Sự lẫn lộn tác nhân gây hưng phấn


• Bạn vẫn tưởng
Bạn luôn biết chắc về nguyên nhân gây ra cảm xúc của mình.
• Sự thật là
Bạn có thể trải nghiệm cảm xúc mà không biết lí do tại sao, kể cả khi bạn tin rằng mình có thể xác định rõ được nguồn gốc của chúng.


9. Ảo giác về tác nhân bên ngoài


• Bạn vẫn tưởng
Bạn luôn biết khi nào mình đang tận hưởng mọi thứ theo cách tích cực nhất.
• Sự thật là
Bạn thường xuyên lầm tưởng rằng những tác động bên ngoài mang đến sự lạc quan cho mình.


10. Hiệu ứng phản tác dụng


• Bạn vẫn tưởng
Bạn sẽ thay đổi ý kiến của mình và tiếp nhận những thông tin mới sau khi niềm tin của bạn bị thực tế phủ nhận.
• Sự thật là
Khi những niềm tin sâu sắc nhất của bạn bị thử thách bởi những bằng chứng đối nghịch, chúng lại càng trở nên mạnh mẽ.


11. Sự vô tri đa nguyên


• Bạn vẫn tưởng
Rất nhiều niềm tin cá nhân của bạn không giống với số đông.
• Sự thật là
Trong một số vấn đề, hầu hết mọi người đều không đồng tình với một quan điểm nào đó, nhưng lại lầm tưởng rằng đa số chấp nhận nó.


12. Ngụy biện "Không phải người Scotland thực thụ"


• Bạn vẫn tưởng
Bạn định nghĩa những giá trị mà bạn trân trọng một cách thành tâm.
• Sự thật là
Bạn sẽ thay đổi những định nghĩa của mình để bảo vệ luận điểm.


13. Ảo giác về sự hiểu biết bất cân xứng


• Bạn vẫn tưởng
Bạn yêu thích sự đang dạng và tôn trọng quan điểm của người khác.
• Sự thật là
Bạn luôn bị thôi thúc tạo nên các nhóm tư tưởng, và sau đó cho rằng quan điểm của người khác là sai đơn giản vì họ không cùng nhóm với bạn.


14. Nhận thức trong phục trang


• Bạn vẫn tưởng
Quần áo là những thứ đồ dùng hàng ngày làm từ vải vóc với chức năng bảo vệ và làm đẹp cho cơ thể người.
• Sự thật là
Quần áo mà bạn mặc trên người có khả năng thay đổi hành vi, có thể nâng cao hoặc hạ thấp trí lực của bạn.


15. Phi cá nhân hóa


• Bạn vẫn tưởng
Những kẻ tham gia vào những vụ nổi loạn và hôi của là lũ đốn mạt và chỉ chực chờ cơ hội để ăn cắp và giở trò bạo lực.
• Sự thật là
Dưới những điều kiện nhất định, bạn có xu hướng đánh mất đi bản tính cá nhân và trở thành một phầ trong tư duy tập thể.


16. Ngụy biện chi phí chìm


• Bạn vẫn tưởng
Bạn luôn đưa ra những quyết định có lí dựa vào gía trị tương lai của đồ vật, các khoản đầu tư hay các trải nghiệm.
• Sự thật là
Quyết định của bạn đều bị chi phối bởi cảm xúc, và bạn càng đầu tư nhiều vào một thứ gì đó thì càng khó từ bỏ.


17. Hiệu ứng thõa mãn vượt ngưỡng


• Bạn vẫn tưởng
Chẳng có gì tuyệt vời hơn khi bạn có thể kiếm tiền bằng công việc mà bạn đam mê.
• Sự thật là
Đôi khi việc được trả công để làm điều mà bạn vốn đã thích sẽ khiến đam mê của bạn bị thui chột, bởi lúc này bạn cho rằng động cơ thúc đẩy bản thân tới từ bên ngoài chứ không phải từ cảm xúc nội tại.


18. Thiên kiến tự đề cao


• Bạn vẫn tưởng
Bạn luôn đặt ra những mục tiêu có thể đạt được dựa vào đánh giá thực tế những điểm mạnh và điểm yếu của bản thân.
• Sự thật là
Bạn luôn có thái độ phi thực tế trong việc đánh giá khả năng của bản thân, tất cả là để giữ cho đầu óc được tỉnh táo và không rơi vào tuyệt vọng.

Bạn không thông minh lắm đâu - tóm tắt

Tóm lược phần chỉ mục cuốn sách Bạn không thông minh lắm đâu, nhóm 10 sự thật thú vị chuyển ngữ từ tiếng Anh của David McRaney

1. Lời giới thiệu về bạn


• Bạn vẫn tưởng
Bạn là một cá thể có lí trí, biết suy nghĩ logic, và luôn nhìn thế giới một cách khách quan.
• Sự thật là
Bạn cũng chỉ là một kẻ hay tự dối mình như tất cả những người khác. Nhưng không sao, chính điều đó lại giúp bạn có trí óc lành mạnh.


2. Mồi tiềm thức


• Bạn vẫn tưởng
Bạn biết rõ khi nào mình chịu tác động của một điều gì đó, và nó ảnh hưởng tới hành vi của bạn ra sao.
• Sự thật là
Bạn hòan toàn không ý thức được về việc mình liên tục bị tác động bởi các ý tưởng do chính tiềm thức của mình tạo ra


3. Chứng bịa chuyện


• Bạn vẫn tưởng
Bạn biết khi nào bạn đang tự lừa dối bản thân.
• Sự thật là
Bạn thường không nắm rõ về động cơ thúc đẩy đằng sau những hành vi của mình, và thường tự tạo dựng nên những câu chuyện để giải thích về quyết định, cảm xúc, lịch sử của bản thân mà không hề nhận ra điều đó.


4. Thiên kiến xác nhận


• Bạn vẫn tưởng
Quan điểm cá nhân của bạn là kết quả của hàng năm trời quan sát và phân tích một cách khách quan.
• Sự thật là
Quan điểm cá nhân của bạn là kết quả của hàng năm trời chỉ tập trung chú ý tới các thông tin xác nhận những điều vốn đã nằm trong niềm tin của bạn, trong khi bỏ qua những thông tin trái ngược với quan niệm có sẵn.


5. Thiên lệch nhận thứ muộn


• Bạn vẫn tưởng
Sau khi học được một điều mới, bạn nhận thức được rằng mình đã từng thiếu hiểu biết và sai lầm.
• Sự thật là
Bạn thường nhìn lại những điều vừa mới học được và cho rằng minh đã biết từ lâu rồi.


6. Sự ngụy biện của tay thiện xạ Texas


• Bạn vẫn tưởng
Bạn biết cách tính tới sự ngẫu nhiên khi xác đinh nguyên nhân và kết quả.
• Sự thật là
Bạn có xu hướng bỏ qua sự ngẫu nhiên khi kết quả có vẻ có ý nghĩa, hoặc khi bạn muốn một sự việc ngẫu nhiên có nguyên nhân hợp lí.


7. Sự trì hoãn


• Bạn vẫn tưởng
Bạn thường trì hoãn công việc bởi vì bạn là một kẻ lười biếng và không biết cách kiểm soát thời gian.
• Sự thật là
Sự trì hoãn được thúc đẩy khi bạn yếu đuối trước những cám dỗ và không tự ngẫm về các suy nghĩ của bản thân


8. Sự ngộ nhận trạng thái bình thường


• Bạn vẫn tưởng
Bản năng đương đầu hay chạy trốn của bạn sẽ được kích hoạt khi đối mặt với hiểm nguy
• Sự thật là
uy Bạn thường trở nên bình thản một cach kì lạ trước mối nguy và vờ như mọi chuyện vẫn ổn.


9. Nội quan


• Bạn vẫn tưởng
Bạn nắm rõ lí do cho cá sở thích và cảm xúc của mình.
• Sự thật là
Bạn không thể tiếp cận được với nguồn gốc thực sự của một số trạng thái cảm xúc. Khi bị chất vấn bạn sẽ bịa ra điều gì đó cho có vẻ hợp lí.


10. Tự nghiệm về sự phổ biến


• Bạn vẫn tưởng
Với sự phát triển của ngành truyền thông, bạn có thể nắm rõ cách thế giới vận hành thông qua những dữ liệu thống kê và tin tức rút ra từ nhiều ví dụ.
• Sự thật là
Bạn dễ dàng tin rằng điều gì đó là bình thường chỉ với một ví dụ cụ thể mà bạn tìm được, trong khi đó lại khó chấp nhận những thông tin mà bạn chưa từng biết tới


11. Hiệu ứng bàng quan


• Bạn vẫn tưởng
Khi một ai đó gặp nạn, mọi người sẽ tới để cứu.
• Sự thật là
Càng nhiều người chứng kiến một người gặp nạn thì khả năng một ai đó ra tay giúp đỡ càng nhỏ


12. Hiệu ứng Dunning-Kruger


• Bạn vẫn tưởng
Bạn có thể dự đoán được chính xác khả năng của mình ở mọi tình huống.
• Sự thật là
Về cơ bản bạn khá kém trong việc đánh giá khả năng của bản thân và độ khó của những công việc phức tạp.


13. Ảo quan


• Bạn vẫn tưởng
Có những sự trùng hợp thật kỳ diệu. Chắc hẳn chúng phải có ý nghĩa nào đó chứ.
• Sự thật là
Trùng hợp là chuyện thường ngày ở huyện, kể cả những điều tưởng chừng như là kì diệu. Mọi ý nghĩa mà chúng có điều do chính tâm trí của bạn nghĩ ra thôi.


14. Lòng trung thành với thương hiệu


• Bạn vẫn tưởng
Bạn thích những thứ mà bạn sở hữu hơn những thứ khoác bởi vì bạn đã chọn lựa một cách lí trí khi mua.
• Sự thật là
Bạn thích những thứ mà bạn sở hữu bởi bạn đang hợp lí hóa những lựa chọn trong quá khứ của mình để bảo vệ ý thức hệ của bản thân.


15. Lập luận dựa vào thẩm quyền


• Bạn vẫn tưởng
Bạn quan tâm đến độ chính xác của thông tin hơn là người đưa ra thông tin.
• Sự thật là
Địa vị và uy tín của một người ảnh hưởng rất lớn tới cách mà bạn nhận thức về thông điệp của họ.


16. Lập luận từ sự thiếu hiểu biết


• Bạn vẫn tưởng
Khi không thể giải thích được điều gì đó, bạn sẽ tập trung vào những điều mà bạn có thể chứng minh.
• Sự thật là
Khi không chắc về điều gì đó, bạn có xu hướng chấp nhận những lời giải thích kì lạ.

17. Ngụy biện bù nhìn rơm


• Bạn vẫn tưởng
Khi tranh luận, bạn luôn bám vào những luận chứngào khách quan.
• Sự thật là
Trong các cuộc tranh luận, sự bực bội sẽ khiến bạn cố tình bẻ cong và thay đổi lập trường của đối thủ.


18. Ngụy biện tấn công cá nhân


• Bạn vẫn tưởng
ân Nếu bạn không thể tin ai đó thì bạn nên bỏ ngoài tai những quan điểm của họ.
• Sự thật là
Điều mà người ta nói và tại sao mà họ nói điều đó cần được phán xét một cách tách biệt rạch ròi.


19. Ngụy biện về thế giới công bằng


• Bạn vẫn tưởng
Những người thất bại trong cuộc sống chắc chắn đã phải làm điều gì đó sai nên mới đáng bị như vậy.
• Sự thật là
Những người may mắn thường cũng chẳng phải do đã làm điều gì đó xứng đáng, và kẻ xấu thì cũng thường xuyên thoát tội mà không phải trả giá.


20. Trò chơi lợi ích chung


• Bạn vẫn tưởng
Chúng ta có thể xây dựng một hệ thống xã hội không cần có sự quản lí, một nơi mà mọi người đều đóng góp vào lợi ích chung, đều được hưởng lợi và đều hạnh phúc.
• Sự thật là
Nếu không có một hình thức quản lí nhất định thì những người lười biếng và những kẻ lừa đảo sẽ nhanh chóng phá hoại nền kinh tế, bởi vì không ai muốn cảm thấy mình là một thằng khờ cả.


21. Trò chơi tối hậu thư


• Bạn vẫn tưởng
Bạn chấp nhận hay từ chối một đề nghị dựa vào phân tích logic.
• Sự thật là
Trong một cuộc thõa thuận, bạn sẽ đưa ra quyết định dựa vào địa vị của bản thân.


22. Sự xác nhận chủ quan


• Bạn vẫn tưởng
Bạn thường nghi ngờ những nhận định chung chung.
• Sự thật là
Bạn có xu hướng tin vào những nhận định và tiên đoán chung chung, đặc biệt là nếu nó mang màu sắc tích cực hướng tới bạn.


23. Sự truyền bá của các giáo phái


• Bạn vẫn tưởng
Bạn đủ thông minh để không tham gia vào một giáo phái nào.
• Sự thật là
Các giáo phái bao gồm toàn những người như bạn.


24. Tư duy tập thể


• Bạn vẫn tưởng
Vấn đề sẽ được giải quyết dễ dàng hơn khi một nhóm người tập hợp lại và cùng bàn bạc các giải pháp.
• Sự thật là
Mong muốn đạt được tiếng nói chung và xu hướng tránh đối đầu sẽ kìm nén tiến độ.


25. Tác nhân siêu kích thích


• Bạn vẫn tưởng
Những người đàn ông sở hữu búp bê tình dục là những tên bệnh hoạn, và cô gái cưới vị tỉ phú 80 tuổi là một kẻ đào mỏ.
• Sự thật là
Búp bê tình dục và các đại gia thực chất là những tác nhân siêu kích thích.


26. Sự tự nghiệm cảm xúc


• Bạn vẫn tưởng
Bạn luôn suy tính giữa rủi ro và lợi ích, và luôn lựa chọn để tối ưu hóa lợi nhuận trong khi giảm thiểu những thiệt hại.
• Sự thật là
Bạn phụ thuộc vào cảm xúc khi xác định một thứ là tốt hay xấu, thường đánh giá quá cao những lợi ích tiềm tàng và bị ám ảnh bởi ấn tượng ban đầu.


27. Con số Dunbar


• Bạn vẫn tưởng
Bạn có một cuốn danh bạ trong đầu lưu giữ tên gọi và khuôn mặt của tất cả những người mà bạn quen biết.
• Sự thật là
Bạn chỉ có khả năng duy trì và chăm chút các mối quan hệ với khoảng 150 người trong cùng một thời điểm.


28. Bán rẻ


• Bạn vẫn tưởng
Cả chủ nghĩa tiêu thụ lẫn chủ nghĩa tư bản đều được duy trì bởi những tập đoàn kinh tế lớn và ngành công nghiệp quảng cáo.
• Sự thật là
Cả chủ nghĩa tiêu thụ lẫn chủ nghĩa tư bản đều có nền móng là sự cạnh tranh địa vị giữa chính những người tiêu dùng.


29. Thiên kiến tự đề cao


• Bạn vẫn tưởng
Bạn tự đánh giá bản thân một cách khách quan qua những thành công và thất bại trong quá khứ.
• Sự thật là
Bạn luôn tìm lí do biện hộ cho những thất bại của bản thân, và tự cho mình là thành đạt hơn, thông minh hơn, giỏi giang hơn so với con người thực.


30. Hiệu ứng ánh đèn sân khấu


• Bạn vẫn tưởng
Khi ở giữa những người khác, bạn cảm thấy như thể họ đang dõi theo và đánh giá mọi mặt của diện mạo và hành vi của bạn.
• Sự thật là
Người ta chẳng mấy khi để ý tới bạn trừ khi bị buộc phải làm vậy.


31. Hiệu ứng người thứ ba


• Bạn vẫn tưởng
Quan điểm và quyết định của bản thân bạn là sản phẩm dựa trên kinh nghiệm thực tế và những kiến thức đã được kiểm định, còn những người phản đối bạn đang rơi vào bẫy của những lời nói dối và công tác tuyên truyền từ các nguồn mà bạn không tin tưởng.
• Sự thật là
Mọi người đều nghĩ người đang bất đồng ý kiến với mình là một người cả tin còn bản thân mình là một người không dễ bị thuyết phục, trong khi thực tế thì lại rất khác.


32. Thanh tẩy


• Bạn vẫn tưởng
Trút xả cơn giận là cách hiệu quả để giảm stress và tránh việc giận cá chém thớt lên bạn bè và người thân.
• Sự thật là
Qua thời gian, xả giận sẽ làm tăng những hành vi hung hăng.


33. Hiệu ứng thông tin sai lệch


• Bạn vẫn tưởng
Kí ức có thể được tua lại như một cuộn phim vậy.
• Sự thật là
Kí ức được tạo dựng bởi những thông tin có sẵn. Điều đó khiến nó rất dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố trong thời điểm hiện tại.


34. Sự phục tùng


• Bạn vẫn tưởng
Bạn là một cá thể độc lập mạnh mẽ, không chịu phục tùng chỉ trừ những trường hợp cần thiết.
• Sự thật là
Chỉ cần có một chút áp lực từ xã hội hoặc từ một nhân vật có thẩm quyền là đã có thể khiến bạn bị khuất phục, bởi vì phục tùng là một trong những bản năng sinh tồn.


35. Sự bùng phát cuối cùng


• Bạn vẫn tưởng
Khi bạn thực hiện một thói quen xấu, thói quen đó sẽ dần dần biến mất khỏi cuộc đời bạn.
• Sự thật là
Bất cứ khi nào bạn cố gắng bỏ một tật xấu, bộ não sẽ nổ lực lần cuối để đẩy bạn về lối cũ.


36. Sự lười biếng xã hội


• Bạn vẫn tưởng
Khi bạn làm việc nhóm để đạt được mục tiêu chung, bạn sẽ làm việc chăm chỉ và hiệu quả hơn.
• Sự thật là
Khi nằm trong một nhóm, bạn có xu hướng ít nổ lực hơn, bởi vì bạn biết rằng công sức mình bỏ ra sẽ bị gộp chung vào với thành quả của những người khác.


37. Ảo giác về sự minh bạch


• Bạn vẫn tưởng
Khi bạn đang trải qua những cảm xúc mạnh, những người xung quanh chỉ cần nhìn là biết được điều bạn đang suy nghĩ và cảm nhận.
• Sự thật là
Những trải nghiệm chủ quan của bạn không thể quan sát được từ bên ngoài, và bạn đang đánh giá quá cao khả năng truyền tải suy nghĩ và của xúc cá nhân của mình.


38. Sự bất lực tự nguyện


• Bạn vẫn tưởng
Nếu bị rơi vào một tình huống tồi tệ, bạn sẽ làm mọi việc có thể để thoát ra.
• Sự thật là
Khi cảm thấy không thể điều khiển được vận mệnh của chính mình, bạn sẽ bỏ cuộc và chấp nhận an phận thủ thường.


39. Nhận thức từ cảm giác thứ phát


• Bạn vẫn tưởng
Ý kiến của bạn về người khác hay về các sự kiện được dựa trên những đánh giá khách quan.
• Sự thật là
Bạn thông dịch những cảm giác vật lí của mình thành từ ngữ, và sau đó để chúng gây ảnh hưởng lên quan điểm cá nhân.


40. Hiệu ứng mỏ neo


• Bạn vẫn tưởng
Bạn sẽ phân tích mọi yếu tố một cách hợp lí trước khi đưa ra quyết định hay định giá một thứ gì đó.
• Sự thật là
Ấn tượng đầu tiên sẽ luôn ám ảnh tâm trí bạn, gây ảnh hưởng lên những nhận định và quyết định sau này.


41. Sự chú ý


• Bạn vẫn tưởng
Bạn nhìn thấy hết mọi thứ diễn tra trước mắt, thu thập mọi thông tin như một chiếc máy ảnh vậy.
• Sự thật là
Bạn chỉ có khả năng nhận biết được một phần rất nhỏ trong toàn bộ thông tin mà mắt thu vào. Trong đó, phần được lí trí xử lí và lưu vào bộ nhớ thì còn ít hơn nữa.


42. Sự tự chấp


• Bạn vẫn tưởng
Trong mọi việc, bạn luôn cố gắng để đạt được thành công.
• Sự thật là
Bạn thường tạo ra những điều kiện cho sự thất bại để tự bảo vệ cái tôi của mình.


43. Những lời tiên tri tự hoàn thành


• Bạn vẫn tưởng
Tương lai chịu tác động của những thế lực ngoài tầm kiểm soát của bạn.
• Sự thật là
Chỉ có niềm tiên là có thể khiến một sự kiện trong tương lai thực sự xảy ra, nếu sự kiện đó phụ thuộc vào hành vi của con người.


44. Thời khắc


• Bạn vẫn tưởng
Bạn là cá thể duy nhất, và sự hạnh phúc của bạn phụ thuộc vào việc bạn có bằng lòng với cuộc sống hay không.
• Sự thật là
Bạn là một tập hợp của nhiều bản ngã, và hạnh phú của bạn dựa vào việc thõa mãn tất cả những bản ngã này.


45. Thiên kiến về sự nhất quán


• Bạn vẫn tưởng
Bạn biết rõ sự thay đổi trong các quan điểm của mình qua thời gian.
• Sự thật là
Trừ khi bạn ghi chép lại một cách có ý thức và chi tiết về sự phát triển của bản thân, bạn sẽ luôn cho rằng cảm xúc và con người hiện tại của bạn từ xưa đến nay vẫn vậy.


46. Sự tự nghiệm về tính đại diện


• Bạn vẫn tưởng
Biết được lịch sử của người khác sẽ giúp bạn dễ dàng xác định xem họ là kiểu người như thế nào hơn.
• Sự thật là
Bạn thường vội vàng đi đến kết luận sau khi so sánh họ với nhữn mẫu người đã tồn tại sẵn trong tiềm thức của bạn.


47. Sự trông đợi


• Bạn vẫn tưởng
Rượu vang là một thứ chất lỏng phức tạp, chứa đầy những hương vị tinh tế mà chỉ chuyên gia mới có thể thực sự cảm nhận. Những người nếm rượu có kinh nghiệm không thể nào bị đánh lừa.
• Sự thật là
Cả các chuyên gia về rượu vang cũng như người tiêu dùng đều có thể bị đánh lừa khi sự trông đợi của họ bị thay đổi.


48. Ảo giác về sự kiểm soát


• Bạn vẫn tưởng
Bạn biết rõ khả năng kiểm soát những yếu tố xung quanh của bản thân.
• Sự thật là
Bạn thường xuyên tin rằng mình có khả năng kiểm soát kết quả của những sự kiện mang tính ngẫu nhiên, hoặc những thứ quá phức tạp để có thể tiên lượng trước.

49. Lối quy kết bản chất


• Bạn vẫn tưởng
Hành vi của mọi người đều phản ánh tính cách của họ.
• Sự thật là
Hành vi của con người phần nhiều là kết quả của tình huống cụ thể, hơn là do tính cách.

Hai năm trôi qua

Hai năm trôi qua nhưng tình không dám ngỏ, tôi sợ thân mình là bọt bèo ... 
(Cô hàng xóm)
Không liên quan gì cả, chỉ là một câu hát vu vơ chợt vang lên vậy thôi
Vậy là cũng gần hai năm trôi qua kể từ bài đăng lần cuối trên đây. Mốc meo quá chừng.
Hai năm đi qua, một cái tết xa nhà, một cái tết ở nhà, mất một người và cũng từng đó người thêm vào. Người già ra đi trong tiếc nuối khôn cùng, còn người trẻ cứ lớn lên cứng cáp và mạnh mẽ hàng ngày.
Cũng hai năm ấy thật là nhiều biến chuyển, đổi nghề, đổi ngành, đổi trạng thái, chuyện cá nhân là vậy. Bạn bè xưa mờ mờ, bạn bè nay còn mới mới nguyên nguyên, mong sao cố lượm lặt kiến thức thêm để ra biển lớn tìm chiến hữu. Không ai lớn lên một mình, bạn đã nói vậy.

Mình bám trụ thành phố đã tới mùa mưa thứ hai. Những cơn mưa chiều chiều ướt át và mướt mát. Mình hay về muộn, mưa đôi khi đã xa vắng đâu rồi, chỉ còn mùi cỏ ướt mùi nước mát còn vương vấn trong làn gió. Đâu đó người ta kêu gào ướt quá trời mình vẫn may mắn không bị gì nhờ cái tuyến đường huyết mạch này.

Mùa mưa thứ nhất vẫn còn đi học, lên tận trung tâm, chiều chiều vội vàng ôm cái bụng đói phóng đi trong gió cho kịp đến lớp, rồi tối tối lại vội vàng phóng về trong mưa cho kịp nhét đầy cái bụng đói trước khi đi ngủ. Đến nỗi có khi ăn chửi làm nước bắn tung tóe, ướt áo ai qua đường  Ngày nhìn máy tính đã nhiều, đêm đêm còn ôm máy tính nghe người ta giảng. Nghĩ muốn mệt vứt hết mà ngủ cho sướng nhưng chỉ cho phép mình hiếm hoi vào dịp cuối tuần, còn lại là học và học. Học cho sùi bọt mép thì thôi, ai bảo thích học.

Thi thoảng đi trong gió nghe mùi cỏ, mùi hoa sứ thoang thoảng đưa hương. Đến độ có hôm ra đường nhặt cả túi về để trong phòng cho thơm. Mà ngặt nỗi ngày nắng quá chỉ qua một hôm là héo hết. Thành phố có những đoạn đường đầy hoa sứ. Cứ mỗi bận lái xe qua lại chầm chậm một chút để thưởng thức cái hương dìu dịu nhẹ ấy. Âu đó cũng là một chút thi vị còn giữ lại được nơi nhịp sống sôi động này.

Có nhiều lúc thấy oải quá, cứ lao đi thế này biết khi nào dừng. Mà thôi cũng không nghĩ ngợi gì nữa.
Hai năm rồi kể từ ngày gặp những Chi, Hatsune Miku, Nagisa, KyoAni, Ghibli, Makoto của nền văn hóa Nhật Bản. Chobits vẫn đọng lại với một câu chuyện nhè nhẹ, Clannad cứ hoài vương vấn mãi cùng những bản thanh âm khác của KyoAni, Miku vẫn ngày ngày vang những khúc nhạc tươi tắn, Ghibli đem đến những khung hình tuyệt mĩ và Makoto trình lên những cảnh hoàng hôn không chê vào đâu được.

Thôi hai năm tạm có vậy ...
Cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ ... (Mưa hồng - Trịnh Công Sơn)

Rồi mùa hè đã qua

Rồi mùa hè đã qua
Trở lại mái trường xưa
Nhìn lên phía hàng cây
"Gold" bao nhiêu nhớ thương ... (bắt chước Nhạc phim 12A4H)
__________________________
Trời đầy khói và đất đầy hoa
Hơi thở mùa thu cũng đã bắt đầu điểm
Mùa thu ... Tomsk .. (caption 4 năm trước của cái ảnh trên :) )_________________________

       Sớm có đàn bồ câu gọi cửa mì, gạo tôi đâu thế là không ngủ tiếp được nữa. Chợt nghe có tiếng chổi quét lá. Nhìn qua ô cửa trong màn khói lờ mờ đã điểm lên nhiều chấm vàng trên nền xanh thẫm của lá. Mùa thu đã đến!
       100 ngày - có lẽ là khoảng thời gian sinh trưởng trung bình của những chiếc lá - xuất hiện xanh mơn mởn vào đầu tháng năm để bây giờ đậm đi và chuẩn bị vào mùa héo úa. 100 ngày, dài hơn vụ hè thu và ngắn hơn vụ đông xuân ở nhà. Trời mưa gió bão chẳng cho quê nhà làm được vụ thứ ba, nếu không chắc gì đã nghèo hơn hai đầu đất nước?      
       Mùa thu cuối cùng của mình ở mảnh đất Tomskđây rồi. Trưa trưa đi qua hàng cây, vừa mới đây thôi còn nghe tiếng gió reo vui xuyên qua tán lá cũng như lướt trên bãi cỏ non mà nay đã là tiếng thở dài lá vàng rơi. Hai mùa có lẽ đang giành nhau. Hàng bạch dương như đã no cho một mùa sinh trưởng chuẩn bị kéo tất cả mọi thức dinh dưỡng về đất cất dần cho mùa xuân sau. Mấy cây táo dại đã phết mấy vệt đỏ lên những quả con con. Nhưng có mấy cây hoa hình như mới nở, vẫn cố tranh thủ cái nắng ấm và nóng của mùa hè để khoe những vàng, những tím, những hồng lẫn trắng xanh. Mùa nắng ấm không còn dài nhưng chưa hẳn đã hết.
    
       Ngẫm lại nhớ mùa hè vừa qua và những mùa hè khác nữa theo dòng thời gian.
       - 2007 què chân, nằm dài trong nhà nghe tiếng trong lanh lảnh Đi trong hương tràm của Thu Hiền. Đến cuối hè chưa lành hẳn đã mò ra sông nghe tiếng nước chảy với bản nhạc In the moon/morning light.
      - 2008 một mình một phòng, thử đi làm công việc mang vác một khoảng thời gian ngắn cho biết.
      - 2009 nhớ cái dáng bố chở bà nội về lúc mình vừa ôm cái vali vào nhà, giờ chẳng bao giờ được thấy cái hình ảnh ấy lại một lần nữa.
      - 2010 hình như là nằm ôm cây hoa hồng vàng hết mùa hè luôn thì phải, chẳng có gì thú vị để nhớ cả!
     - 2011 xuyên Việt lần thứ 2. lần nào về chẳng Hà Nội - Huế - Sài Gòn, rồi lại mom mem ghi lại cái dáng của bà nội.
     - 2012 Sơn quét lần thứ nhất, ngập trong bụi và bẩn nhưng vẫn yêu đời lắm, rảnh là vác máy ảnh đi chơi, mà vác thật khỏe, lên tận Kireevsk 2 lần để chụp ảnh tư liệu và ôm bạn viêm phổi về vì 3 đên trong rừng không lò sưởi. Năm ấy một rồng cũ ra đi và một rồng mới xuất hiện
     - 2013 coi như là xong đại học. Tam Đảo ơi Tam Đảo có mấy vườn su su, ăn được mấy ngọn thì nhảy vội tàu vào Phan Rang, trải cái cảnh đêm về chỉ cần 1 chút hở ở sàn tàu toa ghế cứng là lót lấy tấm áo mưa phương tiện và lăn ra ngủ, vẫn ngủ ngon chán. Đầu tháng 10 năm ấy, cái cây trước ngõ đổ ụp xuống sau trận bão bảo đừng đi, anh thanh niên vẫn vác rựa ra chém hết, dẹp hết rồi cứ thế trong gió trong mưa chạy, chỉ mong không có cái cây nào ngáng đường nữa hay bỗng nhiên đổ ụp xuống. Nhớ cái hình bà dì tóc bạc bón cháo cho ông toàn xương. Rồi cái hình ảnh ấy cũng không thấy được nữa.
      - 2014 - Mộc Châu lắm chè và toàn kẹo ngọt :) Đến trong ngày mưa, chơi trong ngày nắng và về trong ngày khô. Thiên Đường rồi đây Quảng Bình 1km động ráo. Lên Đắc Nông xem đồi cà phê và thưởng thức cái cảm giác xóc xe của Quốc lộ 14. Trước khi về Việt Nam còn bất đắc dĩ ở lại Bắc Kinh 2 ngày.
      - 2015 sơn quét lần thứ 2, trách nhiệm nhiều hơn, thấy mệt, thấy vắt sức kinh quá. Nhưng cũng kịp tranh thủ biết Baikal là gì :D
      - 2016 anh ngồi đây viết dòng này hồi tưởng 9 mùa hè trước. Hết báo rồi lại giấy lại bằng, đi đi lại lại xin ý kiến đồng ý thôi mà phát mệt. Nghĩ mai mốt về nhà thủ tục còn mệt hơn, cứ thế mà động viên mình.

________________________
Rồi mười hè cũng qua
Kỉ niệm có từng thôi
Nhìn lên phía hàng cây
Nghe xao xao lá rơi

Giấy tờ sao khó nhai
Mối tình đầu cũng quên
Lạnh lùng ai đó phán
"Tra lắm rồi eng!"
...
(bắt chước Nhạc phim 12A4H)

Những cô em gái

Trích những câu chuyện hư cấu của Fao Tomsk :)
____________________________________________

-        Anh ơi cho em copy ảnh!

-        Uh, mai nhé

***

-        Anh ơi mai anh có rảnh không đi với em tới chỗ [… …]

-        À, chiều chiều thì được em nhé

***

-        Anh ơi, anh có biết […]

-        À có, nó là […]

***

-        Anh ơi em chán quá

-        ?!?

-        Học hành vất vả, kết quả chẳng ra gì. Nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ em, nhớ cháu. Bên đây gió tuyết bão bùng, suốt ngày cắm mặt vào những bức tường, chẳng có nhiều chỗ ăn, chơi như ở nhà.

-        Học hành thì cố gắng thôi em. Bên đây đâu thiếu chỗ ăn chơi, chỉ là nó không giống ở nhà. Với thời tiết mùa đông thì ít hoạt động ngoài trời thật.

***

-        Mùa hè bên đây mát thật anh à, về nhà nóng chết được. Nhưng em vẫn thích về nhà đi chơi với gia đình và bạn bè.

-        Thế cuối tuần ra ngoại ô không?

-        Trời có râm mát không anh?

-        ?!?

***

-        Anh tương tư em đấy à?

-        Ở đâu ra?

-        Anh nhìn ảnh em, mà người ta nói con trai chẳng ai nhiệt tình cho không đâu.

-        Thứ nhất là anh nhìn ảnh anh chụp, vô tình đó là đang chỉnh ảnh của em. Thứ hai có lẽ anh là ngoại lệ của quy luật kia, cũng có thể không. Có thể em đẹp, có thể là ảnh đẹp, kaka.

-        Em thì chắc chắn là đẹp rồi!

-        Ừ hứ :)

***

-        ABC thích em anh ạ.

-        Sao biết?

-        Con gái mà, đâu tồ như bọn con trai anh.

-        Rồi sao?

-        Em cứ để thế, em thích làm người hấp dẫn.

-        À há!

***

-        XYZ ngỏ lời anh ạ, bây giờ thì em có người yêu được chưa nhỉ?

-        18+ rồi tự quyết đi chứ. Mà hôm bữa đã chả bảo không yêu đương gì bên này rồi mà?

-        Anh lại tồ quá đi tin lời con gái rồi. Phụ nữ ai chẳng muốn được yêu chiều.

-        Vậy đồng ý chứ gì?

-        Em đang suy nghĩ tương lai nếu đồng ý sẽ thế nào.

-        Nghĩ ít thôi, yêu có phải cưới đâu!

-        Yêu mà không phải cưới à. Sao suy nghĩ của bọn anh ích kỉ thế?

-        ?!?
-

***

- Sao con trai tụi anh cứ hám vòng một của bọn em thế?
- Hỏi khó thế ai biết!
- Anh chắc cũng thế, nếu không thế hẳn anh không là con trai. Thử nói em nghe?
- À thì đại loại bọn anh không có. Ai cũng mong muốn cái mình chưa có!

- Không thật lòng lắm, nhưng thôi tha.

- ~_~

***

-        Mùa xuân hoa nở rồi đó em, thơm và đẹp lắm, cuối tuần đi làm mẫu cho anh chụp nhé!

-        Vậy hả anh, thích quá! Lâu rồi em cũng chưa ra ngoài bao nhiêu. Nhưng em hỏi XYZ đã. XYZ hay ghen lắm!

-        T_T

***

-        Sao facebook nhiều status thế?

-        Tụi em đang cãi nhau anh ạ.

-        :)/:( ?!?

-        Yêu đương cãi nhau là bình thường mà anh. Mà XYZ gia trưởng quá, em biết làm sao đây?

-        … ?!?

***

-        Bọn em chia tay rồi anh ạ!

-        Sao thế, mới hồi nào còn chắc như đinh đóng cột rằng sẽ cưới nhau mà?

-        Thì xa mặt cách lòng mà anh!

-        Lòng em hay lòng người ta?

-        Người ta anh ạ. Mà có khi cũng bởi em.

-        Rồi giờ sao?

-        Hắn có người yêu mới ở nhà, tự nhiên em thấy bực và ghen.

-        Rồi, thế là vẫn còn yêu, còn khổ đấy.

-        Chắc vậy …

***

-        Anh vẫn thích kiếp FA nhỉ?

-        Đâu, anh đang tìm một nửa của mình mà!

-        Vậy ạ. Em cứ tưởng anh thích FA. Ngày nào anh còn nhiều “em gái” như tụi em đây thì anh không có cơ hội đâu.

-        ?!?

-        Anh chơi với bọn em lâu thế mà vẫn tồ nhỉ. Chả hiểu gì con gái cả. Anh cứ quan tâm nhiều em gái như thế, giả sử có người yêu, chị ấy cứ phải suốt ngày hoài nghi và cảm thấy không an toàn.

-        Vậy à? Nhưng tính anh thích quan tâm giúp đỡ nhiều người như thế. Mẹ bảo sống phải làm người có ích.

-        Tùy anh thôi, mà anh sắp về, thôi cứ quan tâm bọn em nốt thời gian bên này đi. Rồi về tính sau. Mà khi đó rồi chúng ta rồi quên nhau thôi, hoặc ít nhất là không như bây giờ. Em có người yêu cũng ít đi chơi với bạn khác giới. Anh có vợ con thì đâu còn nhiều thời gian như bây giờ

-        Ừ nhỉ :)

Chào tháng 7 Chào Ivan Chai!

(Иван Чай - Chamerion angustifolium - Anh thảo chiều)

_____Nhờ chức năng tìm kiếm bằng hình ảnh của google mình mới biết loài hoa trong hình có tên là Ivan Chai (Trà Ivan) Ivan là cái tên Nga rất phổ biến. Một thời người ta đặt cho những chàng trai nước Nga cái tên Ivan Durak (chàng ngốc Ivan - Nga ngố) có lẽ bởi tính cách hiền lành và tốt bụng của họ.
_____Trà là thức uống cực kì thông dụng của Nga, mùa hè có trà thanh mát, mùa đông cốc trà pha mật ong tăng nhiệt cho cơ thể, sáng trưa chiều tối, không bữa ăn nào là thiếu trà được. Mình đã có lúc mê trà túi lọc tới mức về VN phải kiếm cho được hộp Lipton để dùng, mặc dù nhà không thiếu chè xanh.
_____Ivan Chai có khoảng gần chục tên địa phương và vài chục cái tên trong từ điển sinh học. Ivan Chai phân bố từ rừng lá kim Nga Âu sang miền Siberia của Nga Á, và hơn nữa là khắp bán cầu bắc, bất cứ nơi đâu có nắng và đủ độ ẩm. Có lẽ bởi sự phân bố rộng khắp thế nên Ivan Chai có hàng chục cái tên.
_____Mùa tháng 7 này Ivan chai lại khoe sắc tím khắp miền Siberia!